Hazine ve Maliye Bakanı Mehmet Şimşek, 2027-2029 dönemi Orta Vadeli Program (OVP) açıklamalarının ardından gazetecilerin sorularını yanıtladı. Kamuda uygulanan tasarruf tedbirlerinin başarıyla hayata geçirildiğini belirten Şimşek, yatırımlardan kesinti yapılarak tasarruf sağlandığı algısının doğru olmadığını vurguladı.
Şimşek, milli gelir içindeki kamu yatırımlarının payının 2027 bütçesinde 2026’ya göre düşmediğini, aksine yedek ödeneklerdeki artışla milli gelire oranla kamu yatırımlarının payında cüzi bir yükseliş olduğunu belirtti. Bu durumun yüzde 1,8’e ulaştığını ifade eden Bakan, tasarrufun yatırımları azaltarak yapılmadığını söyledi.
Bakan Şimşek, Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’ın tasarruf konusundaki güçlü iradesine dikkati çekerek, 2024’te yayımlanan tasarruf genelgesiyle güçlü bir izleme, denetleme, raporlama ve yaptırım çerçevesi oluşturulduğunu hatırlattı. Bakanlığın izleme ve denetleme boyutlarında önemli sonuçlar aldığını aktaran Şimşek, kamunun cari tüketiminin önemli kalemlerinin savunma hariç bu kapsamda yer aldığını belirtti.
Kamu taşıtları, binaları, haberleşme, seyahat, enerji, su ve kırtasiye gibi alanlardaki tasarruflara değinen Şimşek, bu kalemlerin bütçe harcamaları içindeki payının tasarruf genelgesinden önceki 10 yılda yüzde 4,6 iken, 2025 sonu itibarıyla yüzde 2,9’a düştüğünü söyledi. Cari fiyatlarla bu tasarrufun 484 milyar liraya tekabül ettiğini ve bunun altı bakanlığın bütçesinden daha büyük bir rakam olduğunu ifade etti.
Özellikle kamu taşıt kullanımı konusunda önemli adımlar atıldığını belirten Şimşek, tasarruf genelgesi sonrası yenilenen kiralık taşıt sayısında yüzde 21 azalma olduğunu, bu durumun güçlü bir tasarruf anlamına geldiğini vurguladı. Hizmet bina yapımları dışındaki yatırımların gözden geçirildiğini ve sınırlandırıldığını ekledi.
Şimşek, kayıt dışılıkla mücadelede gönüllü uyumu önceliklendirdiklerini ve vergiye uyumda sorun yaşayan kesimleri cezalandırma yaklaşımı gütmediklerini dile getirdi. Tespitlerin ardından mükelleflerle paylaşıldığını ve denetimlerin büyük şirketlere yoğunlaştığını belirtti. 2026 yılı için büyük şirketlerde denetim oranının yüzde 31,3’e ulaştığını, 2024’te bu oranın yüzde 11 civarında olduğunu hatırlattı.
Orta ölçekli şirketlerde denetim oranının yüzde 3,6’dan yüzde 7,3’e yükseldiğini, buna karşın küçük ölçekli şirketlerde denetim oranının yüzde 2,1’den yüzde 1,1’e gerilediğini aktardı. Bu durumun, toplumda küçük işletmelerin hedef alındığı algısının doğru olmadığını gösterdiğini söyledi.
Gelir vergisi beyannamesi sayısının 3,8 milyondan 5,5 milyona çıktığını vurgulayan Şimşek, vergi gelirlerinin milli gelire oranının 2022’de yüzde 15,4 iken, 2023’te yüzde 16,6’ya ve 2026’da 17’nin üzerine çıktığını belirtti. 2027 tahmini ise yüzde 17,9 olarak açıklandı.
Dolaylı vergilerin toplam vergiler içindeki payını azalttıklarını söyleyen Şimşek, bu oranın 2023’te yüzde 65,5’e kadar çıktığını, 2026 için tahminin ise yüzde 59 civarı olduğunu belirtti. Bu durumun ciddi bir ilerleme olduğunu vurguladı.
Şimşek, enflasyonun kontrolden çıkmamasının önemine değinerek, küresel ve iç şoklara rağmen ekonominin dayanıklılığının arttığını ifade etti. Programın öngörülebilirliği artırdığını ve kural bazlı yaklaşımın esas olduğunu söyledi. Deprem, KKM ve EYT gibi etkilerin yanı sıra dış koşulların da enflasyon üzerinde rol oynadığını ancak enflasyonun kontrolden çıkmadığını belirtti.
Temel mal enflasyonunun yüzde 16’nın altına düştüğünü, kira ve eğitim gibi alanlarda önceki düzenlemelerin etkilerinin devam ettiğini aktardı. Cari açıkta kırılganlığın azaldığını ve gelir dağılımında iyileşme olduğunu söyledi.
KKM’den çıkışın önemli bir kazanım olduğunu belirten Şimşek, vatandaşların döviz talebinin azaldığını ve liraya olan güvenin arttığını vurguladı. Finansmana erişimin üretken kapasiteyi destekleyecek şekilde sağlandığını, KOBİ kredilerinin payının arttığını ve ihracat kredilerinin de yükseldiğini belirtti.
Günlük reeskont kredi limitinin 17 kat arttığına dikkat çekerek, hükümetin ihracatı ve sanayi üretimini önceliklendirdiğini söyledi. Çiftçilere ve esnaflara verilen kredi desteklerinin yanı sıra imalat sanayisine yönelik 250 milyar liralık finansman desteğinin de altını çizdi. Üretimi, istihdamı, ihracatı ve yatırımları imkanlar çerçevesinde desteklemeye devam edeceklerini kaydetti.
Gıda fiyatlarına değinen Şimşek, gübre ve mazot gibi girdi maliyetlerindeki artışların gıda fiyatlarını etkilediğini ancak bu sene üretimin bol olduğunu belirtti. Önümüzdeki aylarda gıda fiyatlarında normalleşme beklediklerini ve manşet enflasyonuna yakınsama olasılığını yüksek gördüklerini söyledi.
Eğitimdeki fiyat artışlarına ilişkin olarak, özel okullarda fahiş fiyat artışlarının görüldüğünü ve Yükseköğretim Kurulu (YÖK) ile yapılan düzenlemelerle kural bazlı fiyatlama mekanizması getirildiğini hatırlattı. Eğitim enflasyonunun manşetten ciddi bir kopuş gösterdiğini ve ilgili kurumlar tarafından kurallara uyumun değerlendirilmesi gerektiğini vurguladı. Devlet okullarında herhangi bir ücret alınmadığını ve özel okullardaki artışların soruna işaret ettiğini belirtti. Eğitim enflasyonunda aşırı yüksek artışları meşru kılacak bir zemin görmediklerini ifade etti.
