Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK), 2024 yılına ilişkin dolaylı Araştırma Geliştirme (AR-GE) teşviklerini açıkladı. Buna göre, AR-GE faaliyetlerine yönelik vergi teşvikleri 2024’te bir önceki yıla göre yüzde 59,5 artışla 169 milyar 33 milyon lira olarak kayıtlara geçti. Bu rakam, 2023’te 105 milyar 977 milyon lira seviyesindeydi.
Dolaylı AR-GE teşviklerinden yararlanan girişimler, en büyük payı 86 milyar 105 milyon lira ile gelir vergisi stopaj desteğinden aldı. Kurumlar vergisi desteği 81 milyar 63 milyon lirayla ikinci sırada yer alırken, gelir vergisi 1 milyar 725 milyon lira, katma değer vergisi (KDV) desteği ise 141 milyon lira olarak gerçekleşti.
Beyan edilen AR-GE harcamalarına göre sağlanan dolaylı teşviklerin yüzde 50,9’u gelir vergisi stopaj desteğinden, yüzde 49,1’i ise kurumlar vergisi, gelir vergisi ve KDV teşviklerinden oluştu. AR-GE teşviklerinden yararlanan girişim sayısı 2024’te 11 bin 835 olarak belirlendi.
Bilgi ve iletişim sektörü 6 bin 98 girişimle en fazla beyanname veren sektör oldu. Bu sektörü 2 bin 421 girişimle imalat sanayi ve 1627 girişimle mesleki, bilimsel ve teknik faaliyetler takip etti.
4691 sayılı Kanun kapsamında sağlanan gelir ve kurumlar vergisi AR-GE teşvik tutarı 43 milyar 227 milyon lira olarak gerçekleşti. Bu tutarın yüzde 71,2’si bilgi ve iletişim, yüzde 14,5’i imalat ve yüzde 5,9’u mesleki, bilimsel ve teknik faaliyetler sektörlerindeki girişimlere aktarıldı.
5746 sayılı Kanun kapsamında ise gelir ve kurumlar vergisi AR-GE teşvik tutarı 39 milyar 561 milyon lira olarak hesaplandı. Bu teşvik tutarının yüzde 72,9’undan imalat, yüzde 14,7’sinden bilgi ve iletişim ve yüzde 4,1’inden finans ve sigorta faaliyetleri sektörlerindeki girişimler faydalandı.
Geçen yıl gelir ve kurumlar vergisi desteğinden yararlanan 7 bin 87 girişimden 5 bin 321’i 4691 sayılı Kanun, 1766’sı ise 5746 sayılı Kanun kapsamında destek aldı. Bu durum, yararlanıcıların yüzde 75,1’inin 4691 sayılı Kanun, yüzde 24,9’unun ise 5746 sayılı Kanun’dan faydalandığını gösteriyor.
İmalat sektöründeki girişimlerin yüzde 82,1’i 5746 sayılı Kanun’dan, yüzde 17,9’u 4691 sayılı Kanun’dan yararlanırken, bilgi ve iletişim sektöründeki girişimlerin yüzde 84,1’i ve mesleki, bilimsel ve teknik faaliyetler sektöründeki girişimlerin yüzde 81,1’i 4691 sayılı Kanun kapsamında destek aldı.
2024 yılında girişimler 86 milyar 105 milyon lira gelir vergisi stopaj teşvikinden faydalandı. 5746 sayılı Kanun kapsamında 3 bin 88 girişim 37 milyar 290 milyon lira, 4691 sayılı Kanun kapsamında ise 8 bin 244 girişim 48 milyar 815 milyon lira gelir vergisi stopaj teşvikinden yararlandı.
Dolaylı AR-GE teşviklerinden yararlanan 11 bin 835 girişimin yüzde 89,5’i KOBİ olarak kaydedildi. Girişim sayısı bakımından KOBİ’lerin payı yüksek olmasına rağmen, büyük ölçekli girişimler teşviklerin yüzde 61,8’inden faydalanarak daha fazla pay aldı. KOBİ’lerin dolaylı AR-GE teşviklerinden yararlanma oranı yüzde 38,2 olarak belirlendi.
Büyüklük gruplarına göre incelendiğinde, KOBİ’lere sağlanan 64 milyar 596 milyon liralık dolaylı AR-GE teşviklerinin yüzde 61,1’i orta ölçekli, yüzde 32,1’i küçük ölçekli ve yüzde 6,8’i mikro ölçekli girişimlere sağlandı.
