Türkiye İnsan Hakları ve Eşitlik Kurumu (TİHEK), Kanal 7, ATV, Show TV, NOW TV ve Star TV’ye engelli bireylerin yayın hizmetlerine erişimini sağlamayan programlar nedeniyle idari para cezası verdi. Kurum, bu cezaları uyarıya dönüştürürken, konuya ilişkin Radyo ve Televizyon Üst Kurulu’na (RTÜK) tavsiyelerde bulundu.
TİHEK’in incelemesi, söz konusu televizyon kanallarının, görme ve işitme engellilerin yayın hizmetlerine erişimini iyileştirmeyi amaçlayan 2019 tarihli yönetmelik hükümlerine uymadığını ortaya koydu. Başvurularda, kanalların sesli betimleme gibi erişilebilirlik özelliklerini sunmadığı ve bu durumun engellilik temelinde ayrımcılık teşkil ettiği belirtildi.
TİHEK, yaptığı incelemeler sonucunda, televizyon kanallarının pozitif yükümlülükleri gereği engelli dostu yayın yapma sorumluluğunu yerine getirmediği ve erişilebilirlik ilkesine aykırı davrandığı kanaatine vardı. Bu durumun, engelli bireyleri yayın hizmetlerine erişimde dezavantajlı konuma soktuğu ve dolaylı ayrımcılık yasağını ihlal ettiği vurgulandı.
Bu gerekçeyle Kanal 7, ATV, Show TV, NOW TV ve Star TV’ye ile RTÜK’e 17 bin 52’şer lira idari para cezası kesildi. Ancak TİHEK, bu cezaların uyarıya dönüştürülmesine karar verdi.
TİHEK’in kararında, 6701 sayılı Kanun’daki ayrımcılık yasağı hükümleri ve 5378 sayılı Engelliler Hakkında Kanun’daki erişilebilirlik düzenlemeleri hatırlatıldı. Birleşmiş Milletler Engelli Hakları Sözleşmesi’ne atıfta bulunularak, bilgi ve iletişim hizmetlerinin engelliler için erişilebilir kılınmasının devletin pozitif yükümlülükleri arasında olduğu belirtildi.
Kurul, RTÜK’e sunduğu tavsiyede, erişilebilirliğin sadece mevzuattan kaynaklanan bir yükümlülük olmadığını, engelli bireylerin temel hak ve özgürlüklerini kullanabilmeleri için belirleyici bir rol üstlendiğini ifade etti. Engelli bireylerin bilgiye erişememesinin, düşünce ve ifade özgürlüğü başta olmak üzere temel haklarını kısıtlayacağı vurgulandı.
Olağanüstü durumlarda yapılan yayınların işaret dili, ayrıntılı altyazı ve sesli betimleme ile sunulmasının hayati önem taşıdığı belirtildi. Anadolu Ajansı’nın
