Nisan ayında İran semalarında düşen bir F-15 savaş uçağının Amerikalı pilotu, kurtarıldıktan sonra verdiği ifadede, uçağından fırlamadan önce gökyüzünde “denizanası” benzeri hareket eden çok sayıda İran drone’u gördüğünü iddia etti. Bu gözlem, ABD istihbarat birimleri içinde İran’ın drone teknolojisi kabiliyetlerine dair ciddi tartışmaları başlattı.
CNN International’a konuşan kaynaklar, pilotun drone’ları tek tek değil, birbirine bağlıymış gibi tanımladığını aktardı. Pilot, büyük drone’ların altında daha küçük drone’ların bulunduğunu ve bu yapının “denizanası” benzeri bir oluşumu andırdığını belirtti.
Bir kaynak, pilotun tarifini “Büyük drone’ların altında bacak gibi görünen küçük drone’lar vardı. Birlikte hareket ediyorlardı” sözleriyle aktardı. Başka bir kaynak ise pilotun havada “drone’dan mayın tarlası” gördüğünü ifade etti.
Pilotun bu ifadesi, ABD istihbarat birimleri içinde geniş çaplı tartışmalara yol açtı. Eğer anlatılan yapı doğruysa, İran’ın drone teknolojisinde ABD’nin daha önce değerlendirmediği yeni bir kabiliyete ulaştığı anlamına geliyor.
Ancak, olaya dair bazı soru işaretleri de bulunuyor. CNN’in aktardığına göre pilot, kazanın ardından sarsıntı geçirdi. Bu durum, istihbarat yetkililerinin pilotun gördüklerini ne kadar net hatırladığını sorgulamasına neden oldu.
ABD istihbaratında “Pilot gerçekten bilinmeyen bir drone kabiliyetine mi tanık oldu, İran bir deneme mi yapıyordu, yoksa çölde oluşan bir serap mı gördü?” gibi olasılıklar değerlendiriliyor. Yetkililer, pilotu “Gördüğünden emin misin?” şeklinde sorguladı.
F-15 savaş uçağının düşüş nedeni hala araştırılıyor. İlk değerlendirmeler, pilotun gördüğü drone formasyonunun uçağın düşürülmesinde rol oynayıp oynamadığı ihtimalini de gündeme getirdi.
Kaynaklar, pilotun tarif ettiği sistemin teknik adının “one-to-many meshed networking” yani tek merkezden çoklu drone ağı olduğunu belirtti. Bu sistem, bir operatöre aynı anda birden fazla drone’u yönlendirme imkanı sağlıyor.
ABD istihbaratı, İran’ın daha önce bu seviyede bir kabiliyete sahip olduğunu değerlendirmemişti. Ancak İran’ın drone teknolojisini geliştirmek için Rusya ve Çin’den destek aldığına dair raporlar bulunuyor.
Drone savaşı ve savunma teknolojileri uzmanı Emma Bates, CNN’e yaptığı açıklamada böyle bir sistemin ciddi bir tehdit oluşturabileceğini vurguladı. Bates, drone’ların koordineli hareket ederek belirli bir şekli koruyabilmesi ve patlayıcı taşıması durumunda çok etkili bir saldırı yöntemi olabileceğini söyledi.
Bu dikkat çeken iddia, ABD ile Tahran arasında devam eden müzakere sürecinin ortasında gündeme geldi. Taraflar, ateşkes kapsamında 60 günlük görüşme sürecine başlarken, ana gündem maddesi İran’ın nükleer programı olarak belirlendi.
Ancak drone teknolojisi, Hürmüz Boğazı’ndaki durum, yaptırımlar ve bölgedeki askeri gerilimler de müzakerelerin dikkatle izlenen başlıkları arasında yer alıyor.
